Türkiye’de şirket kuruluşları eylül ayında artış gösterirken kapanan işletmelerin sayısı da yükseldi. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB) 23 Ekim’de açıkladığı verilere göre, eylülde 9 bin 506 yeni şirket kuruldu, 2 bin 212 şirket ise faaliyetini sonlandırdı. Bir önceki aya göre kurulan şirket sayısı yüzde 3,2, kapanan şirket sayısı yüzde 4,6 arttı. Kapanışlarda en yüksek sayı toptan ve perakende ticarette görülürken imalat ve inşaat sektörleri de öne çıktı.
Aylık artışa rağmen eylül verileri, şirket kapanışlarının geçen yılın aynı dönemine göre gerilediğini gösterdi. Eylül 2025 ile karşılaştırıldığında kapanan şirket sayısı yüzde 5,3, kurulan şirket sayısı ise yüzde 2,6 azaldı. Böylece aylık ve yıllık karşılaştırmalar farklı bir görünüm ortaya koydu. Yılın ilk dokuz ayında ise yeni şirket kuruluşları artarken toplam kapanış sayısında sınırlı bir gerileme yaşandı.
Ağustosa göre 98 şirket daha kapandı
Ağustos ayında 2 bin 114 olan kapanan şirket sayısı, eylülde 2 bin 212’ye yükseldi. Böylece bir ayda kapanış sayısı 98 arttı. Aynı dönemde yeni kurulan şirket sayısı 9 bin 212’den 9 bin 506’ya çıkarak 294 adetlik artış kaydetti.
Şirketlerin yanı sıra gerçek kişi ticari işletmeleri ve kooperatiflerde de kapanışlar arttı. Ağustosa kıyasla kapanan gerçek kişi ticari işletmelerinin sayısında yüzde 11,2, kooperatiflerde ise yüzde 4,2 artış görüldü. Ancak bu üç grup ayrı hukuki yapılardan oluştuğu için kapanış verilerinin birbiriyle karıştırılmaması gerekiyor.
En fazla şirket ticaret sektöründe kapandı
Eylül ayında kapanan şirket ve kooperatiflerin 719’u toptan ve perakende ticaret alanında faaliyet gösteriyordu. Bu sektörü 327 kapanışla imalat, 199 kapanışla inşaat izledi. Veriler, kapanışların özellikle mal alım satımı, üretim ve yapı faaliyetlerinin yoğun olduğu alanlarda toplandığını gösterdi.
Gerçek kişi ticari işletmelerinde de benzer bir sıralama ortaya çıktı. Kapanan işletmelerin 451’i toptan ve perakende ticaret, 198’i inşaat, 122’si imalat sektöründe yer aldı. Bununla birlikte bir sektörde kapanan işletme sayısının yüksek olması, o sektörde faaliyet gösteren toplam işletmelerin daha yüksek oranda kapandığı anlamına gelmiyor. Böyle bir değerlendirme için sektördeki toplam işletme sayısının da dikkate alınması gerekiyor.
Dokuz ayda 20 bin 496 şirket kapandı
Ocak-eylül döneminde Türkiye genelinde kapanan şirket sayısı 20 bin 496 oldu. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5’lik azalışa karşılık geldi. Dolayısıyla eylülde bir önceki aya göre yaşanan artış, yılın tamamında kapanışların sürekli yükseldiği anlamına gelmiyor.
Yılın ilk dokuz ayında kurulan şirket sayısı ise yüzde 5,4 artarak 85 bin 320’ye çıktı. Aynı dönemde kurulan şirket ve kooperatiflerin toplam sayısı 86 bin 368 olarak kayıtlara geçti. İki veri arasındaki fark, kooperatiflerin şirket sayısından ayrı tutulmasından kaynaklanıyor.
Kuruluş ve kapanış rakamları arasındaki fark, şirket sayısındaki değişimi anlamak açısından önemli bir gösterge olsa da tek başına işletmelerin ekonomik performansını ortaya koymuyor. Şirketlerin faaliyet büyüklüğü, istihdamı, cirosu ve kapanış nedenleri bu istatistiklerde doğrudan gösterilmiyor. Bu nedenle kapanan şirketlerin tamamını iflas etmiş işletmeler olarak değerlendirmek de doğru değil.
En fazla yeni şirket İstanbul’da kuruldu
Eylülde Türkiye’nin bütün illerinde yeni şirket kuruluşu gerçekleşti. Kurulan 9 bin 506 şirketin yüzde 38,8’i İstanbul’da, yüzde 11’i Ankara’da, yüzde 5,6’sı ise İzmir’de faaliyete başladı. Böylece yalnızca bu üç il, yeni şirket kuruluşlarının yarısından fazlasını oluşturdu.
Kurulan şirketlerin 8 bin 422’si limited, 1084’ü anonim şirket statüsündeydi. Yeni kuruluşların büyük bölümünün limited şirketlerden oluşması, girişimcilerin şirket türü tercihlerinde bu yapının ağırlığını koruduğunu gösterdi. Bununla birlikte il bazındaki kuruluş yoğunluğu, nüfus, ticari faaliyet hacmi ve mevcut şirket sayısı dikkate alınmadan doğrudan girişimcilik başarısı olarak yorumlanamaz.
Ticarette 3 bin 224 yeni kuruluş
Eylül ayında kurulan şirket ve kooperatiflerin 3 bin 224’ü toptan ve perakende ticaret sektöründe yer aldı. İnşaat sektöründe 1290, imalatta ise 1162 yeni kuruluş kaydedildi. Böylece ticaret, hem en fazla yeni girişimin gerçekleştiği hem de en fazla kapanışın görüldüğü faaliyet alanı oldu.
Bu durum, ticaret sektöründe işletme hareketliliğinin yüksek olduğunu gösteriyor. Ancak aynı ayda kurulan ve kapanan işletmelerin aynı şirketler olmadığı, yeni kuruluşların kapanışları doğrudan telafi ettiği sonucuna da varılamayacağı unutulmamalı. Faaliyet alanlarının karşılaştırılması, hangi sektörlerde şirket açma ve kapama hareketlerinin yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
Kurulan şirketlerin sermayesi yüzde 58 arttı
Eylül ayında kurulan şirketlerin toplam kuruluş sermayesi, ağustosa göre yüzde 58,2 yükseldi. Yeni kurulan şirket sayısındaki yüzde 3,2’lik artışla karşılaştırıldığında sermayedeki yükseliş daha güçlü gerçekleşti. Bu farklılık, yeni kuruluşların ilan ettiği toplam nominal sermayenin yalnızca şirket adedindeki değişime bağlı olmadığını gösteriyor.
Bununla birlikte kuruluş sermayesi, şirketlerin kasasına aynı tutarda nakit girdiği veya bu büyüklükte fiilî yatırım yaptığı anlamına gelmiyor. Ticaret siciline bildirilen sermaye tutarıyla işletmenin gerçekleştirdiği yatırım, üretim kapasitesi ve sağladığı istihdam birbirinden farklı göstergeler. Bu nedenle sermayedeki aylık artışın reel yatırım eğilimini ölçmek için tek başına kullanılması yeterli değil.
Yabancı ortaklı 799 şirket kuruldu
Eylülde yabancı ortak sermayeli 799 yeni şirket kuruldu. Bunların 264’ü Suriye, 61’i İran ortaklı şirketler olarak kayıtlara geçti. Yabancı ortaklı kuruluşların 84’ü anonim, 715’i ise limited şirket statüsünde faaliyet göstermek üzere kuruldu.
Bu şirketlerde yabancı ortakların sermaye payı toplam sermayenin yüzde 77,1’ini oluşturdu. Ancak yabancı ortaklı şirket sayısı, Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırım tutarıyla aynı gösterge değil. Kuruluş sermayesi verileri, fiilî sermaye girişinin miktarını veya yatırımın hangi dönemde gerçekleştiğini tek başına ortaya koymuyor.
Eylül verileri genel olarak değerlendirildiğinde, Türkiye’de yeni şirket kurma faaliyetinin devam ettiği ancak kapanışların da ekonomideki işletme hareketliliğinin önemli bir parçası olmayı sürdürdüğü görülüyor. Önümüzdeki aylarda özellikle ticaret, imalat ve inşaat sektörlerindeki kuruluş-kapanış eğilimleri, işletme faaliyetlerinin yönünü anlamak açısından izlenecek.
